Jargon: boot, schip of vaartuig

Schrijfworkshop over zeilschip of zeilboot

Jargon gebruiken in teksten kan je autoriteit onderstrepen. Immers, je spreekt de taal van de doelgroep. Maar pas op, het kan ook averechts werken. Zo praten zeilers niet graag over hun boot. Liever duiden ze hun dierbare bezit aan met ‘schip’. Wat is het verschil?

Bij de redactie van een zeilblad waar ik ooit als hoofdredacteur werkte, moesten ze niets hebben van de term ‘schip’ als het over een zeiljacht ging. Heb je het over een schip, dan bedoel je een zeeschip of een vrachtschip, zo was de gedachte. In ieder geval moet het om een groot vaartuig gaan en niet over een zeilboot. Die kan dan voor je gevoel best groot zijn, maar op de oceaan is het maar een klein ding.

Ik moest aan die discussies denken toen een oude binnenschipper waar ik toevallig mee aan de praat raakte knorrig tegen me zei: “Dit is mijn schip. Mijn boot hangt er achter”. De man was lichtelijk ontdaan, omdat een voorbijganger zijn keurig onderhouden schip van bijna honderd meter een boot had genoemd.

Jargon is niet eenvoudig

Toegegeven, eenvoudig is het jargon niet. Zo trekt een sleepboot een sleepschip. Langs de kust van Noorwegen vaart een postboot en hebben we het over een duwboot. Die duwt geen duwschip, maar een duwbak.

Dan zijn er nog de reddingboten. In het verleden, toen de redders roeiend naar een in nood verkerend schip voeren, was die term misschien gerechtvaardigd. Kijk je nu naar het moderne materieel van de KNRM, de reddingmaatschappij, dan zou je eigenlijk over een reddingsschip moet praten. Oh, en dan hebben we het nog niet over de taalkwestie van de ene ’s’ of de twee ’s-en’.

Zijn het boten of schepen?

Nog een voorbeeld. Wie langs de passagiersterminal in Amsterdam wandelt, ziet daar de afgemeerde cruiseschepen liggen. Die varende hotels met soms enkele duizenden ‘koppen’ aan boord aanduiden als boot zou volstrekt belachelijk zijn.

Maar dan gaan we naar IJmuiden. Daar ligt bij de terminal de veerboot naar Newcastle in het noorden van het Verenigd Koninkrijk. Wat de afmetingen betreft, zou je van een schip kunnen spreken, maar wees eerlijk, ‘veerschip’ klinkt toch ook niet.

Boten of schepen. Eén ding hebben ze gemeen. Ze zijn bedoeld om te varen. Of toch niet allemaal? Ik voel een uitzondering aankomen. Wat te doen met de woonboten. Weliswaar drijven ze, maar ze zijn niet bedoeld om te varen. Woonboten brengen hun leven toch vooral liggend door. Tenzij ze weer gesleept of geduwd worden.

En dan zijn er de woonschepen of arken

Laten we daar onze toevlucht maar nemen tot ‘woonark’. Pas op, laten we die vooral niet  verwarren met het woonschip dat in tegenstelling tot de ark wel bedoeld is om varen en wonen te combineren. Zelf heb ik een aantal jaren op een varend woonschip doorgebracht. Daarna ging ik op een zeiljacht wonen. Toen spraken we natuurlijk weer niet over woonschip, maar over onze zeilboot.

Terwijl ik dit schrijf, vaart een zeiljacht de haven in. Op het voordek ligt een rubberboot. Onzin, hoor ik iemand al zeggen. Die boten worden al lang niet meer vervaardigd van rubber, maar van een sterke kunststof. Opblaasboot zou daarom meer recht doen aan dit type. Ook daar kun je een boom over opzetten, want wie blaast er nou zijn boot nog zelf op? Lucht in de ‘tubes brengen doen we immers met een pomp. Maar, zeg nou zelf, een oppompboot op het voordek van een zeilboot. Dat wil toch niemand.

Ken je doelgroep

Tijdens de schrijfworkshops en -vakanties besteden we aandacht aan het gebruik van jargon. Vaktaal gebruiken is geen bezwaar als je doelgroep begrijpt waarover het gaat. Je moet dus duidelijk voor ogen hebben voor wie je schrijft. En daar hebben we een paar passende oefeningen voor. Meer weten? Stuur een berichtje.

Geplaatst in schrijfcoaching en getagd met .

Dagelijks ben ik in de weer met taal en tekst en houd ik koers in de dynamische wereld van de hedendaagse media. Ik blog, schrijf en redigeer teksten en verzorg journalistieke producties. Tijdens mijn schrijfworkshops en -presentaties draag ik mijn kennis over. Anderen leren betere teksten te schrijven geeft me voldoening. Vooral als de auteurs meer plezier krijgen in het schrijven.

3 reacties

  1. Mijn zeiljacht, is waarschijnlijk geen officieel nederlands, maar die term wordt toch veel gebruikt voor een kajuit zeilboot.

Geef een reactie