Vermijd vaagheden en loze kreten

Zwarte Piet

Begin deze week zag ik het weer, volwassenen die over een kinderkwestie debatteren. En dan bedoel ik niet een discussie over kindermishandeling of over beeldschermverslaving. Nee, opnieuw is Zwarte Piet het middelpunt van de gedachtewisseling in een aflevering van Pauw.

Dit keer is een beslissing van RTL de aanleiding. De commerciële zender heeft namelijk besloten Zwarte Piet van het beeldscherm te verbannen en alleen nog schoorsteenpieten met een paar zwarte vegen over het gezicht in beeld te brengen. Op zich niet zo gek bedacht, want Zwarte Piet zou zijn zwarte kleur immers danken aan zijn nachtelijke tochten door de schoorsteen. (Zie voor details het bericht van RTL en de reacties daarop).

Zwarte Piet en de Kinderombudsman

Van een heel andere orde vind ik de media-aandacht die onlangs een rapport van de Kinderombudsman genereerde. Los van het onderwerp – het ging om de discriminerende effecten van Zwarte Piet – vind ik het opmerkelijk dat kranten, radio en tv massaal aandacht besteedden aan dit document. Het rammelt nogal en vaagheden vormen de boventoon.

Zo schrijft de Kinderombudsman onder meer het volgende in het rapport, de toelichting en de samenvatting:

  • …door verschillende verzoekers benaderd… Wie en hoeveel?
  • …diverse klachten van burgers… Hoeveel klachten zijn dat?
  • …heeft met kinderen en jongeren over dit onderwerp gesproken… Met hoeveel kinderen?
  • …veel gekleurde kinderen… Hoeveel zijn dat er?
  • …op basis van deze gesprekken aannemelijk… Is dit representatief?
  • Kinderen zeggen […] dat volwassenen de discussie op een onprettige manier domineren… Hoeveel kinderen?
  • …[In de toelichting] De Kinderombudsman heeft voor dit standpunt ook met kinderen gesproken…Met welke?
  • Alle jongeren met wie is gesproken… zijn dat er tien, honderd, duizend?
  • …volgens de meeste kinderen…  De helft, driekwart, 85 procent?

Vage begrippen, loze woorden

Opmerkelijk dat op dit niveau een document het licht ziet dat zoveel loze begrippen bevat. Vage woorden die er niet in  thuishoren. Tijdens mijn schrijfworkshops attendeer ik de deelnemers er voortdurend op dat hun teksten kort, krachtig en vooral duidelijk moeten zijn. Geen vaagheden als ‘veel’, ‘vaak’, ‘meeste’, ‘verschillende’ of ‘meestal’. Die geven namelijk geen antwoorden, maar roepen juist vragen op.

Volop aandacht in de media

Die vragen hadden de journalisten moeten stellen toen eind september het rapport verscheen. Ik heb uitzendingen van journaals (zie onder andere het interview in het NOS-journaal) en nieuwsrubrieken teruggekeken, berichten op websites gelezen en artikelen in kranten gelezen. Kritische vragen zoals in het overzichtje zijn niet gesteld. Toch kreeg het document van de Kinderombudsman in de media volop aandacht. Pas afgelopen weekend verscheen er een bericht in de Telegraaf waarin de publicatie onderuit werd gehaald.

Conclusies en anonieme citaten

Onderwijzer Pim Walenkamp uit Utrecht ontdekte namelijk dat de conclusie van de Kinderombudsman is gebaseerd op vier kringgesprekken met steeds tien kinderen, aldus de Telegraaf. Iedereen die enigszins bekend is met statistieken weet dat dit geen representatieve steekproef is. Uitspraken doen over de mening van de Nederlandse jeugd op basis van deze resultaten kan niet, zo stelt ook professor Albers (zie het bericht in de Telegraaf). De Kinderombudsman erkent dat het een ‘niet representatieve groep kinderen’ betreft, maar baseert er toch de conclusies op. Merkwaardig is ook dat anonieme citaten zijn gebruikt om de stellingen te ondersteunen.

Vragen en antwoorden

Vaagheden in een tekst. Loze kreten. Clichés. Veel woorden om niets te zeggen. Niet doen. Onduidelijke teksten leiden tot verwarring, irritatie en onbegrip. In dat geval moeten we kritische vragen stellen of het document terzijde leggen. Journalisten zouden dat zeker moeten doen.

Geplaatst in schrijfnieuws en getagd met , .

Dagelijks ben ik in de weer met taal en tekst en houd ik koers in de dynamische wereld van de hedendaagse media. Ik blog, schrijf en redigeer teksten en verzorg journalistieke producties. Tijdens mijn schrijfworkshops en -presentaties draag ik mijn kennis over. Anderen leren betere teksten te schrijven geeft me voldoening. Vooral als de auteurs meer plezier krijgen in het schrijven.

Geef een reactie