Pas op! Vintage kan gevaarlijk zijn

Vestiairebriefje. Ik blijf het een prachtig woord vinden. Voor degenen die zich niet direct een voorstelling kunnen maken van de betekenis van dit vintage woord, het duidt op het bonnetje dat je krijgt als je bij de garderobe van de bioscoop of het theater je jas in bewaring geeft.

Eigenlijk zou ik het over ‘mantel’ moeten hebben, want dat past beter in de sfeer van de jaren vijftig. Hoe ik daar nu bij kom? Ik zal het toelichten. Onlangs gaf een vriend die zijn boekenkast saneerde mij ‘Vliegen vangen’, een bloemlezing – ook een woord waar ik verliefd op zou kunnen worden – van stukjes geschreven door Simon Carmiggelt.

Wie is die Carmiggelt?

Voor wie zich vertwijfeld afvraagt wie dat in hemelsnaam is, een korte biografie van de schrijver. Carmiggelt was een Nederlandse journalist en dichter die vooral bekend werd als schrijver van een dagelijks cursiefje in Het Parool. Zijn biografen Sylvia Witteman en Thomas van den Bergh noemen dit ‘de meest gelezen en meest gewaardeerde column uit de Nederlandse dagbladhistorie.’

‘Verscheurend humoristisch’

Over het algemeen waren het schijnbaar eenvoudige verhaaltjes met een geraffineerde constructie en afgewogen formuleringen. Carmiggelt (7 oktober 1913 – 30 november 1987) beschikte over een indrukwekkend inlevingsvermogen. Daardoor kon hij het contrast tussen ideaal en werkelijkheid waarmee zijn personages zich geconfronteerd zien treffend vastleggen. Dat leverde verhalen op waarvan criticus Kees Fens ooit zei, dat ze in al hun treurigheid ‘verscheurend humoristisch’ zijn. Carmiggelt droeg zijn stukjes ook voor op de televisie. Ik heb hem tijdens die uitzendingen nooit zien lachen.

Tot zover dit intermezzo. Terug naar de vintage taal. Dat slaat namelijk ook op het prachtige woordgebruik van Carmiggelt. Ik heb zijn boekje nog niet uit, maar ik kom nu al woorden tegen als ‘…getoucheerd te zeggen’, ‘taartjeswinkel’, ‘onze dartele jaren’ en ‘…zeiden we koket’. Ongetwijfeld zal ik in de andere stukjes nog meer fraais ontdekken.

Jaren vijftig en zestig

En zoals het gaat in deze moderne tijd waarin we alles digitaal kunnen achterhalen, ging ik even snuffelen op internet. Al snel stuitte ik op twee boekjes van Wim Daniëls. Het ene, ‘Mieters’, handelt over het taalgebruik in de jaren vijftig, in het andere, ‘Blits’ beschrijft de auteur de taal van de jaren zestig.

Wim Daniëls

Na deze ontdekking was het hek van de dam. Eerst schreef ik een kort bericht op Facebook waarin ik de lezer vroeg naar het favoriete vintage woord. Dat leverde een stortvloed aan reacties. Daarna ging ik op het wereldwijde web op zoek naar verzamelingen van oude aanplakbiljetten, platenhoezen, verpakkingen, advertenties, krantenberichten en tijdschriftartikels. Op Pinterest heb ik ze verzameld. Niet alleen kwamen jeugdherinneringen boven, ook raakte ik gefascineerd door de zo kenmerkende taal uit die periode.

Tijd voor kleur

Betekent dit dat ik hevig verlang naar lang vervlogen tijden? Nee, het gaat mij vooral om het kleurrijke taalgebruik. Als je dat, net als vintage in je interieur, gepast zou gebruiken in hedendaagse teksten, kan dat volgens mij de soms kleurloze geschriften  wat opvrolijken. Daar hebben we echt geen krom Engels voor nodig. Ga je er mee aan de slag? Pas op! Verslaving ligt op de loer.

 

Geplaatst in schrijfnieuws en getagd met .

Dagelijks ben ik in de weer met taal en tekst en houd ik koers in de dynamische wereld van de hedendaagse media. Ik blog, schrijf en redigeer teksten en verzorg journalistieke producties. Tijdens mijn schrijfworkshops en -presentaties draag ik mijn kennis over. Anderen leren betere teksten te schrijven geeft me voldoening. Vooral als de auteurs meer plezier krijgen in het schrijven.

Geef een reactie