Bijlmerbajes wordt groene stadswijk

Bijna veertig jaar zaten grote en kleine criminelen in de cellen van de zes iconische gevangenistorens van de Bijlmerbajes. Nu maakt het betonnen complex plaats voor een eigentijdse, veelzijdige stadswijk. 

Toen de Bijlmerbajes in 1978 in gebruik werd genomen, ontbraken de tralies voor de ramen. Die kwamen pas nadat het aantal ontsnappingen de spuigaten uit liep. In die tijd moest ook de oorspronkelijke meidoornhaag plaatsmaken voor een stevige betonnen muur. In 2016 vertrokken de laatste gedetineerden en sloot de gevangenis definitief de deuren.

Bijlmerbajes in Amsterdam.
De zes torens van de Bijlmerbajes.

Het karakteristieke beeld van de zes torens maakt nu plaats voor een nieuw silhouet.  Een van de torens, de voormalige vrouwenafdeling, wordt getransformeerd tot een soort verticaal park met kruiden- en groentetuinen, sportvoorzieningen en een plek voor duurzame energieproductie. Op het dak komt een terras, te bereiken via een brede trap rond het gebouw.

Brug van celdeuren

Bij de bouw en inrichting van het Bajes Kwartier worden onderdelen van de bajes zoveel mogelijk hergebruikt. Volgens Johan Snel, als stedenbouwkundige vanuit projectontwikkelaar AM nauw betrokken bij het project, zal 98 procent van het materiaal uit de gevangenis in de wijk of elders een nieuwe bestemming krijgen. „Van de oude celdeuren maken we bijvoorbeeld een brug, tralies worden balkonhekjes en de witte gevelplaten gebruiken we in de openbare ruimte.”

Duurzaam, circulair, energieneutraal en gezond zijn de sleutelwoorden die in het gesprek met Snel regelmatig over tafel rollen. „Vaak wordt bij duurzaamheid gedacht aan enkele technische ingrepen in één gebouw, zoals het plaatsen van zonnepanelen”, legt hij uit. „Met dit unieke project kunnen we een veel breder programma opzetten. Daarbij gaat het niet alleen om het hergebruik van materiaal, maar ook over het opwekken van energie, met zonnepanelen , die wordt opgeslagen in een buurtbatterij. Auto’s komen het Bajes Kwartier niet in. Parkeren kan alleen in de ondergrondse garage.

Groen overheerst

Gezond leven. Dat staat in het nieuwe Bajes Kwartier centraal, benadrukt Snel. „Tussen de appartementsgebouwen, op de voormalige luchtplaatsen van de gevangenis, en op de daken zal het groen overheersen.” Hoewel Snel enthousiast vertelt over het bijzondere project, weet hij ook te relativeren. „Niets is bedoeld voor de eeuwigheid. Als het nodig is, kunnen we gebouwen aanpassen. Daar houden we bij het ontwerp al rekening mee.”

Niet iedereen staat te juichen bij het idee dat de vermaarde bajes het veld moet ruimen. Daar kan Snel zich wel iets bij voorstellen. „Begrijpelijk, maar Amsterdam heeft dringend woonruimte nodig”, zegt hij. „Dit jaar beginnen we met de bouw van de in totaal 1350 woningen, ook betaalbare huur- als koophuizen. Over twee jaar kunnen de eerste bewoners er hun intrek nemen. In 2024 moet het Bajes Kwartier klaar zijn, maar de herinnering aan de vermaarde gevangenis zal bewaard blijven”, belooft hij.

www.bajeskwartier.com

Dit artikel verscheen in Oost, een uitgave van Rhijnvis Media.

Geplaatst in publicaties en getagd met .