Wachten op de goddelijke vonk

Inmiddels schrijf ik meer dan dertig jaar voor m’n brood en weet het na zoveel tijd gewoon zeker: schrijven is werken. Grote schrijvers, kleine schrijvers, professionele schrijvers en hobby-schrijvers – ze weten het allemaal: een goed verhaal komt niet uit de lucht vallen. Je zult er moeite voor moeten doen. Maar die moeite wordt beloond – laat dat nú al een troost zijn.

Wachten op inspiratie

Achterover leunen en wachten op de ‘goddelijke vonk’ – inspiratie, een briljante inval, dat gouden idee? Vergeet het maar. Ik zou zeggen: probeer het eens en na een dag achterover leunen zul je tot de conclusie komen dat het je precies helemaal niets heeft opgeleverd. Roald Dahl – toch één van de allergrootste verhalenbedenkers en –schrijvers van de afgelopen eeuw – vertelde het eens in een interview. Elke dag ondernam hij ’s ochtends de korte wandeling naar z’n tuinhuisje. Ging daar om negen uur achter z’n bureau zitten. En schreef. Er waren dagen dat ’t niets opleverde. Soms een zin, soms een alinea, soms een idee voor een nieuw verhaal. Maar hij hield vol. En waar dat tot toe heeft geleid weten we allemaal.

Roald Dahl wis het als geen ander, schrijven is werken.
Roald Dahl wist het als geen ander, schrijven is werken.

Reden tot droefenis?

Schrijven begint altijd met een inval. Die inval kan voortkomen uit je fantasie, maar ook worden veroorzaakt door datgene wat je om je heen ziet en hoort. Dat laatste is bij het overgrote deel van alle schrijvers het geval. En da’s ook logisch: maar weinigen onder ons zijn gezegend met de fantasie van Tolkien, Jan Wolkers, W.F. Hermans of Stephen King.

Ook bij W.F. Hermans begon schrijven met een inval.
Ook bij W.F. Hermans begon het schrijven met een inval.

Persoonlijk heb ik dat altijd jammer gevonden voor mezelf. Maar ’t is iets waarmee je zult moeten leren leven. Zoals met het feit dat je de honderd meter nooit in tien seconden rond zult kunnen afleggen, een kwartier je adem in kunt houden of de beste flamenco-gitarist ter wereld zult zijn. Het zit er gewoon niet in; jammer, maar het is niet anders.

Is dat reden tot wanhoop of droefenis? Nee, natuurlijk niet. Want zoals ik eerder zei: een goede inval komt ook voort uit datgene wat je om je heen ziet en hoort en hoe je dat beleeft. Dat is namelijk het mooie van schrijven: er is al veel meer bedacht en er wordt elke seconde van de dag meer bedacht dan je zelf ooit zult kúnnen bedenken. Het is maar net hoe je daar mee omgaat.

Schrijven is lezen

Net als elk vak, kun je ook het vak van schrijver léren. Want die ‘inval’ alleen is niet genoeg. Daarna is het tijd om er wat mee te doen. En daar begint het eigenlijke schrijverswerk. Want schrijven is voor een belangrijk deel ook lézen. Dankzij te lezen probeer je zoveel mogelijk te weten te komen over datgene waarover je wilt schrijven. Lang voordat je ook maar een letter op papier hebt gezet.

Daarna is het tijd voor de volgende stap: pak je onderwerp bij de horens. Reis af naar de stad waarover je een verhaal wilt maken, maak die reis waaraan je een thema verbindt, schrijf de geschiedenis achter dat kleine, maar intrigerende bericht dat je toevallig tegenkwam in een lokale krant uit 1930. Beleef je onderwerp, bekijk het en beschouw het, praat met zoveel mogelijk mensen die je tegenkomt en leg alles vast.

Na noeste arbeid is het af: je verhaal.

Dan wordt het tijd om ’s ochtends naar je tuinhuisje te wandelen, achter je bureau te gaan zitten en aan het werk te gaan. Beetje bij beetje vallen achter dat bureau alle bouwsteentjes die je daarvoor hebt verzameld in en op elkaar en na noeste arbeid is het af: je verhaal.

Het verhaal dat al bestond, maar wat nog niemand kende. Het verhaal dat er al was en eigenlijk alleen nog maar opgeschreven hoefde te worden. Het verhaal dat maar één iemand in de hele wereld kon vertellen: jouw verhaal.

Jan Briek, conservator van he Maritiem Museum in Roterdam
Jan Briek, conservator van het Maritiem Museum in Rotterdam.

Jan Briek volgde een journalistieke opleiding aan de School voor de Journalistiek in Tilburg en werkte als (hoofd)redacteur bij een Nederlands watersporttijdschrift. Nu is hij conservator bij het Maritiem Museum in Rotterdam.  Hij heeft belangstelling voor alles wat met boten en varen heeft te maken en is daarnaast geïnteresseerd in schilderkunst, muziek, fossielen en vogels. Zie ook zijn profiel op LinkedIn.

Geplaatst in schrijfcoaching en getagd met .

Wat is jouw mening?